De Zomerweek in AZC Gilze: in samenwerking met Juup Luijten, Hind Eljadid, Schippers en Van Gucht, Claudette Van de Rakt en De Vrolijkheid.
Augustus 2019
Work in progress


Blog: Reflecteren op de Zomerweek

Drie artiesten, de Bredase Juup, de Antwerpse Hind en de Amsterdamse Cleo, streken neer bij Stichting De Vrolijkheid. Alle drie stapten we met een ander referentiekader in het project met de jongeren uit het AZC Gilze. Azc's ken ik persoonlijk alleen uit de media, van verhalen, nieuwsitems en artikelen. De protesten uit de provincies bij het openen van een nieuw AZC en de sensatie zoekende filmpjes van PowNed. Ik herinner me ook de foto van het aangespoelde jongetje, een foto die de hele wereld over ging. Toen ‘de vluchteling’ plots een gezicht kreeg, waar mensen empathie voor op konden brengen. Verder ken ik de Syrische buren van mijn moeder, de Indiaanse gevluchte collega en vrienden van mij die in huizen wonen waar studenten worden gemixt met vluchtelingen. ‘Vluchteling’ of ‘asielzoeker’, ik vind het nare namen die iemands identiteit wegnemen. Een vluchteling is niet meer een individu met een beroep, geaardheid, geloof, afkomst of politieke voorkeur.


We belandden bij De Vrolijkheid, een plek waar culturele workshops worden georganiseerd, zoals fotografieworkshops en dans - of gitaarlessen. De eerste dag zie ik vooral vrolijke gezichten van jonge kinderen die nieuwsgierig zijn naar wat we gaan doen, waardoor ik even vergeet waar we zijn. We krijgen een rondleiding vaneen 19-jarig meisje die sinds kort te horen heeft gekregen dat haar familie mag blijven. Ze loopt met ons door het ‘dorp’, het nep-dorp vlak naast Gilze wat oorspronkelijk gebouwd is door Duitse militairen om ongezien wapens en munitie te bewaren. We zien hoe een familie met z’n vieren in twee kamers woont. In de ene kamer staan langs de muur hun stapelbedden en daarnaast een enorme stapel koffers. Dit is niet hun kamer, dit is het ‘huis’ waar ze in wonen, in een gang met tientallen andere families en douches en wc’s om te delen. We horen dat een familie bij de geboorte van hun kind nieuwe gordijnen wilden ophangen, maar dit werd verboden door de COA. Er hangen bij iedereen dezelfde gordijnen en beetje bij beetje verdwijnt de identiteit van een gezin.


Naast het gebouw van De Vrolijkheid staat gebouw nummer 33, een grijs blok van containerwoningen waar Elina met haar familie woont. Ze slaapt alleen met haar zus op een kamer, haar vader en moeder in de kamer ernaast. Dat zijn de kamers die ze hebben, dat is hun huis. Elina is in Rusland geboren maar haar familie is Armeens. Ze verteld ons dat ze al ongeveer tien jaar in Nederland woont. Al tien jaar wachten ze op een verblijfsvergunning en al jaren wonen ze en leven ze op deze plek die meer weg heeft van een gevangenis. Een plek waar ze nooit alleen op een kamer slapen, weinig privacy hebben, stiekem moeten koken en angst hebben voor onbekende buren. Door het kinderpardon hebben gelukkig veel families status gekregen, net als Elina. Aan het einde van de maand mogen ze naar een huis kijken in een dorpje in Brabant. Ik ben heel blij voor ze, maar ook angstig wat de buitenwereld en deze volgende stap met hun zal doen.


Ondertussen schrijf ik dit in Zuid-Duitsland, waar ik mijn oma bezoek en een paar dagen geleden naartoe reed met mijn twee moeders. Ik ben dankbaar, maar voel me raar. De afgelopen week heb ik weer gevoelt hoe oneerlijk het leven is. Wat de gevolgen zijn van de plek waar je geboren bent. Wat een groot verschil dat is, als het Nederland of Armenië is, Rusland of Noord-Korea, Duitsland of Iran. Ik eet de maaltijd die mijn moeder heeft gekookt en ik geniet van de verse groentes, vis en salade. Ik denk terug aan het eten van het AZC en vind het ondenkbaar om dit dag in dag uit jarenlang te moeten eten. Bij de gezinswoningen wordt het koken nog toegelaten, maar voor de mensen die tijdelijk bij POL zitten is koken verboden. In het AZC stond ik in een rij met een algemene witte etensbak, werden we gecontroleerd op eet-kaarten en in de gaten gehouden. Ik voelde me niet echt behandeld als mens, maar eerder als een potentiële indringer, vreemdeling of slechts een nummer. Vervolgens kregen we eten in ons bakje waar we uren later buikpijn en weer honger door kregen. Het is moeilijk te beseffen dat dit de werkelijkheid is van veel mensen. Ik hoop dat we deze week de kinderen en jongeren in het AZC een mooie ervaring hebben mogen brengen. Dat Eyob heeft genoten van de videoclip die we geschoten hebben, Unsin van het moment als grote tovenaar, Parmida van het rappen, Tina van de fotoshoots, Kevin van de clown-schmink, Daniël van zijn zelf geschreven nummer en Elina van de zeemeerminnen. Ik hoop dat we een herinnering hebben gecreëerd, eentje om aan terug te denken, iets wat het dagelijks leven even kan doen vergeten. Een ontsnapping, een afleiding, een doel. Ondanks dat ik het oneerlijk vind, het naar vind om afscheid te nemen en te vertrekken naar een warm huis, hoop ik dat we iets moois gebracht hebben. Ik kan niet anders dan geloven en hopen dat kunst dit kan zijn: een ontsnapping, een afleiding, een doel op zich.




Mark